آزمایش دینی "کتاب اسپیلکا"

پژوهش دینی "مفهوم دین در نظر کودک"

الکایند ، در سه برسی جداگانه ، یک سلسله سوالات را بترتیب در اختیار کودکان یهودی ، کاتولیک ، و پروتستان قرار داد تا دریابد که آنها از هویت و آرای مذهبی خود چه درکی دارند . مثلا در برسی سال ۱۹۶۱وی از کودکان یهودی چنین سوالاتی پرسید:《تو یهودی هستی؟》《چه چیزی تورا یهودی میکند؟》《سگ‌ یا گربه میتواند یهودی باشد؟چرا؟》و《چطور یهودی شدی؟》الکایند دریافت که در هر سه گروه عمده مذهبی اش میان پاسخ های کودکان شباهت های شناختی زیادی وجود دارد که وابسته به سن آنهاست . رشد آرای مذهبی ظاهراً تا حدی متناظر با مراحل شناختی پیاژه بود . 
در دوره‌ی پنج تا هفت سالگی (که قابل قیاس با اواخر مرحله‌ی پیش عملیاتی پیاژه است) ، کودکان ظاهراً گمان می‌کردند که پیوستگی فرقه‌ای آنها امری مطلق است که خدا آن را مقرر داشته ، و بنابراین تغییر‌ناپذیر است. چند سال بعد (سنین ۷ تا ۹ سالگی ، که با اوایل مرحله‌ی عملیاتی عینیِ پیاژه قابل قیاس است) ، اندیشه های مذهبی به راستی عینی بوده‌اند.
تلقی کودکان این بود که پیوستگی مذهبی را خانواده‌ای تعیین میکنند که در آن به دنیا آمده‌اند ، و اگر خانواده کاتولیک گربه‌ی دست آموزی داشت گمان میرفت که آن گربه هم کاتولیک است . 
در مرحله‌ی بعد رشد مذهبی (سنین ۱۰ تا ۱۴ سالگی ، که ناظر بر اواخر مرحله‌ی عملیاتی ذهنی  و اوایل مرحله‌ی صوری است) ، کودکان انگار به تدریج برخی از پیچیدگی های آیین ها و اعمال مذهبی را در می‌یافتند ، و میتوانستند تصور کنند که کسی دین خود را تغییر دهد زیرا میفهمیدند که دین از درون شخص بر می‌آید و چیزی نیست که از بیرون تعیین شود .
تفکر دینیِ انتزاعی و متمایز کم کم پدیدار می‌شد .
در پایان ، الکایند نتیجه می‌گرفت که کودکان تا پیش از ۱۱ یا ۱۲ سالگی (یعنی آغاز دوره‌ی عملیاتی صوری پیاژه) نمیتوانند از دین درک انتزاعی و《بزرگسالانه》داشته باشند.

 

منبع: کتاب اسپیلکا ، فصل ۴ ، ص۱۱۰

تاریخ:۱۳۹۹/۸/۳۰